Atatürk’ün Sevdiği Şarkılar

A-    1. İsmet Bozdağ’ın Atatürk’ün Fikir Sofrası adlı eserinde Sevdiği Şarkı ve Türküler adlı bir bölüm var ve bu bölümde Atatürk’ün sevdiği şarkı olarak şu şarkıdan bahsediliyor:

“Canâ, rakibi handan edersin”,
“Kaçma mecburundan ey ahuyu vahşi,
“Ülfet et!”, Hâbgâh-ı yere girdim arz için ahvalimi”,
“Mani oluyor halimi takrire hicabım.”

1. Ayrıca yine aynı eserde “Vardar Ovası”,

“Manastırın ortasında bir havuz, Canım Yavuz”
“Pencere açıldı Bilal Oğlan Piştov patladı…” adlı şarkılardan bahsedilmektedir.

2.  Aynı eserde Atatürk’ün özel akşamlarda ellerini yanaklarına koyup söylediği gazelden de bahsedilmektedir ki bu gazel şu şekildedir:

Canımı canan eğer isterse minnet canıma
Can nedir ki ânı kurban etmeyem cananıma
Ney ile mey ile mahbub ile her an gelin
Bezmi cem âyinini kadrimde ikad eyleyin.
 
3.  Atatürk’ün Yaveri Cevat Abbas Gürer’in hatıratında kaynağı Sabiha Gökçen’e dayandırılan bir anıda Atatürk’ün hoşuna giden bir şarkıdan bahsedilmektedir ki bu şarkı Selahattin Pınar’ın söylediği “Gel Gitme Kadın” adlı eseriydi. Anıda Atatürk’ün bu şarkıyı dinlerken duygulandığı ve gözlerinin dolduğu yazmaktadır.

4.  Ayrıca aynı eserde yine Mustafa Kemal Atatürk’ün her fırsatta Anadolu’ya çıkarken söylediğini belirttiği “Dağ Başını Duman Almış” Marşını seslendirmekten mutlu olduğu da ifade edilmektedir.  

5.  Aynı eserde Savaşı durduran güzel ses başlıklı bir yazıda da Kara Küçük Ahmet adlı bir askerin sesinin güzelliğine atıfta bulunularak Savaş sırasında okuduğu marşın herkeste bir heyecan uyandırdığından ve Atatürk’ün onu taltif ettiğinden bahsediyor. Ancak bu marşın hangi marş olduğu tam olarak belirtilmiyor. Ayrıca Atatürk’e okumuş olduğu bir gazelden de bahsedilmektedir ki bu gazel  “ mahitaba (mehtaba) bakamam yar gelir hatırıma” adlı eserdir.

B-    1-) Sadi Yaver ATAMAN’ın Kültür Bakanlığından çıkan “Atatürk ve Türk Musikisi” adlı eserinden alıntılar yapılmıştır. Buradaki bilgilerden, söz konusu kitapta Atatürk’ün sevdiği şarkılar ile ilgili ayrı bir başlık açıldığı anlaşılmaktadır. Bu başlık altında da Neyzen Burhanettin ÖKTE’nin Atatürk ile ilgili anılarına yer verilmiştir. Bu anılarda Atatürk’ün sevdiği şarkı ve gazeller şu şekilde sıralanmaktadır:

1-) Ben şehîd-i bâdeyim dostlar beni yadeleyin

Türbemi meyhane enkaziyle bünyâd eyleyin
Gasl olunmaz mâ ile gerçi şehidân-ı vega
Yıkayın mey’le beni bir mezhep icâdeyleyin
 
2-) Yeter artık çeker oldum şu cihanın gamını

Kerem etse ecel, alsa da halâs etse beni
Talep etmem ne sürûnun, ne de bir zevk demini
Gama anlar bedel olsa da halâs etse beni

3-) Yâ Râb ne eksilirdi deryây-i İzzetinden

Peymane-i vücûda zehrâb katmasaydın
Azâde olurdum âsib-ü derd-ü gamdan
Yâ dehre gelmeseydin yâ aklım olmasaydı

4-) Nihansın dîdeden ey mest-i nâzım

Bana sensiz cihanda can ne lâzım
Muhabbet edelim uyku ne lazım
Bana sensiz cihanda can ne lazım
 
5-) Habgah-ı yâre girdim arziçün ahvalimi

Bir perişan halini gördüm unuttum halimi
Sakita icra ederken dide-i aşk halimi
Leblerimle topladım tebrik edin ahvalimi

6-) Canâ, rakibi handan edersin

Ben bir vefayi giryan edersin
Baganelerle ülsiyet etme
Bana cihanı zindan edersin
 
7-) Bir katre için çeşme-i Pü hunı fenadan

Başın alamaz bir dahi baran-ı beladan
Asude olan dersen eğer gelme cihane
Meydane düşen kurtulamaz seng-i kazadan
Bîbaht olanın bağına katresi düşmez
Baran yerine dürr-ü Güher yağsa semadan
 
8-) Şahane Gözler şahane

Üstüne yoktur bahane
Süleyman olsam cihane
Gönül eylenmez asla
Uçan kuşlar kebap olsa
Akan sular şerap olsa
Meyhaneler meskân olsa
Gönül eylenmez asla

9-) Atladım bahçene girdim

Aman gülleri fincan gibi
Gerdanında üç beni var
Aman her biri mercan gibi
Sarılalım sarmaşalım
Aman ikimiz bir can gibi
Tenhada buluşalım
Aman ya benim ol ya onun

Gel seninle kavledelim
Aman ya onun ol ya benim

10-) Dil seni sevmeyeni sevmede lezzet mi olur

Olsa da böyle muhabbet de hakikat mı olur
Aldatup sevmeyeni can vererek sevmemeli
Aklını başına al herkes içün olma beli
Yek cihet olmaz ise dil’de hakikat mi olur

11-) Aşk ateşi sinemde yine şule feşandır

Şevk-i Ruh-i dildar ile çeşmim dolu kandır
Biçare gönül dert ile bi tab-ı tuvandır
Bu hale koyan hep beni bir yosma civandır.
Yekta-i Zamam şuh-i cihan alet-i candır
Âhû nigehin akla ziyan afet-i candır.

F- Ayrıca aynı bölümde Atatürk’ün bazı şarkıları sevmediği de söylenmektedir ki bu şarkının Karşı yakada İzmir’in gülü diye başlayan şarkı olduğu söylenmektedir.

C-    Kültür Bakanlığı’nın sitesinde Atatürk’ün Sevdiği şarkılar şu şekilde sıralanmıştır:

Yanık Ömer
Kırmızı Gülün Âli Var
Sobalarında Guru da Meşe Yanıyor Efem
Çökertmeden Çıktımda Halilim
Mehrali Bey Ağıtı
Ata Barı
Mızıka Çalındı Düğünmü Sandın
Köroğlu Solağı
Yanık Ömer
Dağlar Dağlar Alişimin Kaşları Kare
Sarı Zeybek
Havada Bulut Yok
Kışlar Doldu Bugün
Hoş Gelişler Ola Mustafa Kemal Paşa
Merhaba Mustafa Kemal Paşa
Bayati Taksim
Merhaba
Bayati S. Se
Viola - Kanun
Atanın Sevgi Nefesi
Mustafa Kemal
Ritim Sol
Merhaba
Sarayburnu 1934
Ud Taksim
Keman Solo
Ataya Merhaba

Yine Kültür Bakanlığı’nın sitesinde Halil ATILGAN’ın I. Uluslar arası Atatürk ve Türk Halk Kültürü Sempozyumu Bildirileri içinde yer alan “Türkü Seven Atatürk” adlı bildirisi bulunmaktadır ki bu bildiri de Atatürk’ün Türkülere olan yakınlığından bahsedilmektedir. Bu bildiride Atatürk’ün Türküye verdiği değer şu şekilde anlatılmaktadır: “Atatürk, Bülbülüm Altın kafeste, Vardar ovası, Manastırın ortasında vardır bir havuz türkülerinin radyoya geçmesini sağlayan, Antalya’yagiderken resmi konvoyu durdurarak bir çobana demirciler demir döver tunç olur türküsünü söylettirip 50 lira veren, Türk’ün bağlamasını tanıyan, türküler söyleyen, “Anadolu’nun kültürü işte bu küçük sazın içindedir” diyerek bağlamaya değer veren bir cumhurbaşkanıdır.“

Aynı eserde Atatürk’ün sevdiği şarkılar şu şekilde belirtilmektedir:

Yörük Ali
Kahpe Felek Kinin Var mı Alacak
Ankara Misketi
Mızıka Çalındı Düğün mü Sandın
Ey Benim Mestane Gönlüm
Çanakkale İçinde Vurdular Beni
İki Dilber Söyleşirler Gel Gidelim Daylere
Bülbülüm Altın Kafeste
Vardar Ovası
Pencere Açıldı Bilal Oğlan
Dağlar Dağlar Viran Dağlar
Alişimin Kaşları Kare
Manastır’ın Ortasında Var Bir Havuz
Ayağına Giymiş Sedef Nalini
Gide Gide Yarelerim Delindi
Köşkün Var Deryaya Karşı
Yemenimin Uçları
Zeynep Bu Güzellik Var mı Soyunda
Atladım Bahçene Girdim
Ölüm Allah’ın Emri/Ayrılık Olmasaydı
Şahane Gözler Şahane
Havada Bulut Yok Bu ne Dumandır
Keten Gömlek Giyer Evlat Teninden Nazik
Yemenimde Hare Var
Alıverin Bağlamamı Çalayım
Yanık Ömer Saadettin Kaynak
Ela Gözlerine Kurban Olduğum Saadettin Kaynak
Batan Gün Kana Benziyor Saadettin Kaynak
Ey Benim Mestane Gözlüm.
Ayrıca bu türküleri bizzat söyleyen bir Cumhurbaşkanı olduğundan bahsetmektedir.

Konuyla ilgili Süleyman Tarman’ın Müzik Eğitimi yayınlarından 2011 tarihinde çıkan “Doğumunun 130. Yılında Atatürk ve Müzik” adlı kitabı da göze çarpmaktadır.  

Bu bilgiler dışında anı olarak taramış olduğum “Ali Çetinkaya’nın Milli Mücadele Dönemi Hatıraları” ve Ahmet Emin Yalman’ın “Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim” adlı eserlerde ve Yusuf Hikmet Bayur’un “Atatürk Hayatı ve Eserleri” adlı eserinde bu konuya dair bir tespitim olmamıştır.

Kılıç Ali’nin Anılarına yansıyan ATATÜRK’ÜN SEVDİĞİ ŞARKILAR
 

-          “Cana rakibi handan edersin / Ben bi nevayı giryan edersin / Biganelerle ülfet etme / Bana Cihanı zindan edersin”
-          “Mani oluyor halimi takrire hicabım / Üzme yetişir, üzme beni harabım/Varsın gönül aşkınla haram olsun efendim / Cananıma nezr eylerim canımı kendim”
-          Habgah-ı yare girdim arz için ahvalimi / Bir perişan halini gördüm unuttum halimi.”
-          Nihansın dideden ey mest-i nazım / Bana sensiz cihanda can ne lazım.”
-          Saki sen icra ederken dide alemi / Dillerimle topladım tebrik eden ikbalimi.”
-          Felek bana neler etti ah / Bu gençliğim elden gitti ah / Bu iftirak cana yetti / Bende takat bitti ah.”
-          Şahane gözler şahane / Yoktur üstüne bahane / Süleyman olsam cihane / Gönül eylemez asla / Uçan kuşlar kebap olsa / Akan sular şarap olsa / Gönül eğlenmez asla.”

Atatürk’ün sevdiği bizzat söylediği türküler de vardı:

-          Maya dağdan kalkan kazlar / Al topuklu beyaz kızlar / Vardar ovası altın yuvası  / Vardar ovası vardar ovası.”
-          Pencere açıldı Bilal oğlan piştov patladı / Varın bakın Bilal oğlana yine kimi hakladı.”
-          Yemenim turalıdır / Sevdiğim buralıdır / Geçme kabımdan / Yüreğim yaralıdır / Ah allı yemenim / Pullu yemenim Bir bahçeden bir bahçeye / Salla yemeni, salla yemeni.”
          

Atatürk, elini yüzüne koyarak büyük bir keyifle gazel de çekerdi. Özellikle iki gazeli çok sever ve bizzat söylerdi.

-          “Canım canan eğer isterse minnet canım / Can nedir ki anı kurban etmeyeyim cananıma.”
-          Ney ile mey ile bir alay mahbub ile her dem gelin / Bezmi cem ayini kabrimde ikad eyleyin.”

 

Adres : Köşk Mahallesi Kutadgu Bilig Sokak Nuri ve Zekiye HAS Enstitüler Binası No: 10 P.K. 38030 Melikgazi/KAYSERİ
Telefon : +90 (352) 437 93 44
Faks : +90 (352) 437 93 44
Öğrenci İşleri : +90 (352) 207 66 66 / 10500 - 13500
E-Posta : ataturkeerciyes.edu.tr
Copyright © / Tasarım & Programlama: Erciyes Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanlığı Web Grubu